Είχε μια πυκνή και παράξενη ζωή. Ο πρωτοποριακός συνθέτης έφυγε πολύ νέος, άφησε όμως ένα ανεξίτηλο στίγμα στη μουσική,ένα μεγάλο – και εν πολλοίς άγνωστο – έργο, και τώρα ένα ντοκιμαντέρ φωτίζει τον βίο του.
Γεννήθηκε και πέθανε - σε τροχαίο - την ίδια ημέρα (8 Ιανουαρίου). Ο αδελφός του που υπήρξε πνευματικός μέντοράς του σκοτώθηκε πριν από εκείνον σε τροχαίο επίσης ενώ ως μαθητής του Καρλ Γιουνγκ (και οι δύο τους) επηρεάσθηκε πολύ τόσο που κατέγραφε τα όνειρα που έβλεπε για δεκαπέντε χρόνια.
Επίσης κατέγραφε τον εαυτό του σαν να επρόκειτο για άλλον, σαν να ήθελε να κάνει κάτι για να μάθει πώς αντιδρούν οι άνθρωποι και παράλληλα με τη μουσική του δημιουργία - παρά τις σπουδές του σε Μουσική Οικονομία και τη μαθητεία του πλάι στον Βιτγκενστάιν και στον Ράσελ - δεν έχανε την παιδική του ενέργεια αφού πάντα σκάρωνε πλάκες στις παρέες. Ο ίδιος συχνά πήγαινε και στην έρημο της Αιγύπτου (είχε γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια) και προσποιούνταν ότι κοιμόταν για να δει τις αντιδράσεις των άλλων ενώ κατέγραφε τις αντιδράσεις των ανθρώπων σε δύσκολες συνθήκες.
Ακόμη, συχνά καλούσε τους φίλους του στο σπίτι, τοποθετούσε τα ηχεία πίσω από κουρτίνες, ρύθμιζε τον ήχο σε χαμηλή συχνότητα και τους έλεγε πως σε κάποια χρόνια και η δική του μουσική θα ήταν κάπως έτσι ή θα ήταν απλώς η σιωπή ενώ θεωρούσε μελωδία ακόμη και τα βήματα του ανθρώπου.
O συνθέτης Γιάννης Χρήστου, από τις πιο εμβληματικές περσόνες της μουσικής πρωτοπορίας του 20ού αιώνα, εισήγαγε πρωτοποριακές τομές στον κόσμο των ήχων ενώ οι συνθέσεις του διαπνέονταν από ένα πνεύμα μυστικισμού και τελετουργίας - η μητέρα του υπήρξε πνευματίστρια και τον επηρέασε αρκετά. Ο ίδιος βέβαια πέρασε σαν αερικό από τον κόσμο της μουσικής. Ο πρόωρος χαμός του σε τραγικό τροχαίο στις 8 Ιανουαρίου του 1970 διέκοψε έναν δημιουργικό βίο (ήταν μόλις 44 ετών τότε) και άφησε το αίνιγμα άλυτο και το έργο του κρυμμένο και σχεδόν άγνωστο.
Από εκεί έπιασε το νήμα ο νεαρός σκηνοθέτης και πιανίστας Κωστής Ζουλιάτης και με το ντοκιμαντέρ «Αναπαράστασις» που προβλήθηκε προχθές στο διαγωνιστικό μέρος του 18ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας ανοίγει για λίγο το παράθυρο ενός συναρπαστικού βίου.
«Μπαίνοντας στη ζωή του Χρήστου, δεν μπορείς να βγεις» λέει ο Ζουλιάτης στα «ΝΕΑ», ο οποίος πρωτομπήκε στην περιπέτεια της έρευνας πριν από δέκα χρόνια και για τις ανάγκες της πτυχιακής του εργασίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. «Για να τον ψάξεις πρέπει να σκάψεις. Εξάλλου υπάρχει ελάχιστη δισκογραφία, λίγες εκτελέσεις, βλέπω όμως ότι ανανεώνεται το ενδιαφέρον για εκείνον. Η γενιά του σβήνει, τώρα αυτοί που θα τον ανακαλύψουν πρέπει να τον μάθουν από την αρχή» προσθέτει ο σκηνοθέτης που θυμάται πώς του γεννήθηκε η αρχική ιδέα το 2002: «Τότε έπρεπε να αποφασίσω το θέμα για την πτυχιακή μου εργασία στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, είχα ήδη παρακολουθήσει μαθήματα για τον Γιάννη Χρήστου, είχα ήδη αρχίσει, εκτελώντας τη "Λειτουργία" και τις "Πύρινες Γλώσσες". Μπήκα πολύ μέσα στο έργο του και άρχισα να μαζεύω τεκμήρια, τα οποία ήταν ασύνδετα βέβαια και έπρεπε να τα συναρμολογήσω».
Ετσι ψηφίδα ψηφίδα ο Ζουλιάτης μάζεψε τον πυκνό και παράξενο βίο του Γιάννη Χρήστου, κατέγραψε πολύωρες μαρτυρίες από στενούς φίλους του ή και συνεργάτες του όπως του Στέφανου Βασιλειάδη που πια έχει «φύγει», της Νέλλης και του Γρηγόρη Σεμιτέκολο, του Ανδρέα Ροδουσάκη, του Νίκου Δεσποτίδη (του πολύπειρου τεχνικού ήχου που συνεργάστηκε για την ταινία «Οιδίπους Τύραννος» με τον Ορσον Ουέλς), του Σπύρο Σακκά αλλά και του Νίκου Μαμαγκάκη.
«Παράλληλα ξεκίνησα το διδακτορικό μου πάνω στον Χρήστου και στα χειρόγραφά του. Ετσι ανασυνέθεσα το ντοκιμαντέρ από την αρχή και με νέες συναντήσεις. Με τη Στέλλα Γαδέδη, ας πούμε, που επρόκειτο να παίξει σε πολύ νεαρή ηλικία την Κασσάνδρα στην "Ορέστεια" που ετοίμαζε ο συνθέτης» συμπληρώνει. Από την κάμερα του Ζουλιάτη πέρασαν επίσης ο μαέστρος και πιανίστας Ρόμπερτ Χούμπερ, ο Θόδωρος Αντωνίου, ο Φίλιππος Τσαλαχούρης και άλλοι.
«Με την έρευνα προσπάθησα να φέρω το μυστήριο όχι να το λύσω» λέει ο σκηνοθέτης. «Εξάλλου είμαι μουσικός, έχω μάθει σε δύσκολες συνθήκες. Σαν λοκατζήδες είμαστε».
tanea
